book related subject

Η τέχνη ως άφεση, κοιτάζοντας μέσα στον μανδύα της μυθοπλασίας.

  Ξεχνάω συχνά την ύπαρξη βιβλίων από την συλλογή μου. Έρχονται όμως στιγμές που αναρωτιέμαι ‘τι να κάνει άραγε αυτό το παλιοβιβλίο;’ και αρχίζω να ψάχνω μανιωδώς το μέρος στο οποίο το έχω καταχωνιάσει.

  Εχθές θυμήθηκα μια συλλογή ποιημάτων που είχα αγοράσει χρόνια πριν. Η συλλογή αυτή έχει σα θέμα της τον έρωτα, σωματικό ή συναισθηματικό, και εμπεριέχει μια μεγάλη ποικιλία από έργα διαφόρων ποιητών σύγχρονων και μη, κυρίως Έλληνες. Μέσα σε αυτά τα ποιήματα βρισκόταν και δύο τρία του Εμπειρίκου.

  Γνωστός ποιητής, ψυχαναλυτής και λογοτέχνης ο Ανδρέας Εμπειρίκος έχει αφήσει πίσω του έναν τεράστιο έργο με πιο γνωστό, φυσικά, τον Μέγα Ανατολικό, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται σε οκτώ τόμους κάνοντας το το μεγαλύτερο βιβλίο που έχει εκδοθεί ποτέ στην Ελλάδα. Ανήκει στους υπέρ-ρεαλιστές, δεν ξέρω τι σημαίνει αυτό, με θεματολογία άκρως σκανδαλώδης. Ο Μέγα Ανατολικός δεν είναι τίποτε άλλο από ένα συνεχές όργιο χωρίς όρια και κανόνες που προκαλεί περισσότερο την αποστροφή παρά τον θαυμασμό.

  Δεν είναι όμως αυτό το βιβλίο ο λόγος που σας γράφω σήμερα. Αυτό που με έβαλε σε σκέψεις είναι ένα ποίημα του που διάβασα μέσα σε αυτή την συλλογή. Ήταν ομολογουμένως ενα ωραίο ποίημα αλλά ήταν ηθικά σωστό που μου άρεσε; Σας το ανεβάζω εδώ να το διαβάσετε.

Ήβη 
Ήσουν μικρή μα το ‘χε πια ποτίσει 
Το σώμα σου του σφρίγους τα ‘άγιο νάμα. 
Κι αντάμα είχε το στήθος σου ανθίσει 
Σε δώδεκα καλοκαιριώνε κάμα. 
Και ως σκίτραγες πανέμνοστη 
Στη φύση, 
Βρύση το γέλιο σου γινόταν άμα 
Στα δίχτυα σ ‘έπιανα που σου ‘χα στήσει 
Και χάιδευα της ήβης σου το θάμα. 
Και κάποτε δεν έπαιξα μαζί 
Κι ήρθες σε με να δείξεις την οργή σου. 
Κι εγώ; Σε ξάπλωσα στη χλόη, στο χώμα 
Σε φίλησα βαθιά στο χνούδι τόσο 
Που μπόρεσα τον κραδασμό να νιώσω 
Της γυναίκας που ‘ ταν παιδί ακόμα.

  Το ποίημα μιλάει για τον έρωτα και την σεξουαλική διέγερση του ποιητή με ένα κορίτσι 12 ετών που ο ίδιος αποκαλεί παιδί. Δεν είναι σπάνιο αυτό στα έργα του Εμπειρίκου, ήταν γνωστή η αγάπη του στην φωτογραφία και συχνά τον φακό του τον γυρνούσε προς υπερ-σεξουαλικά στημένα κοριτσάκια.

  Δεν μπορώ και δεν ξέρω αν κάνει να κατηγορώ έναν νεκρό άνθρωπο για την οποιαδήποτε διαστροφή αλλά θα ήταν λογικό να σκεφτεί κάποιος ότι ο Εμπειρίκος είχε… περίεργα γούστα. Το ερώτημα που κάνω συχνά στον εαυτό μου είναι εαν πρέπει να αφήνουμε αυτό να μας επηρεάσει.

  Σχεδόν ποτέ δεν ψάχνω τους αγαπημένους μου συγγραφείς στο ίντερνετ, για αυτό ακριβώς τον λόγο. Προσπαθώ να μην με επηρεάσει η προσωπική ζωή ενός συγγραφέα και θέλω να κοιτώ το έργο τους με καθάριο μάτι. Με τον Αντρέα Εμπειρίκο όμως αυτό δεν είναι δυνατό. 

  Κάτι με ενοχλεί. Κάτι που πηγάζει φαντάζομαι από την ηθική μεριά της ψυχής μου, κάθε που διαβάζω κάτι δικό του που μοιάζει με το ποίημα που σας έβαλα ξυπνάνε μέσα μου οι ίδιες σκέψεις.

Είσαι σωστό που μας αρέσουν αυτά τα ποιήματα;  Γιατί συμβαίνει αυτό, γιατί εθελοτυφλούμε στο προφανές; Ίσως γιατί είναι ντυμένο με τα ρούχα της τέχνης; Επειδή είναι λυρικά δοσμένο;

Εσείς τι νομίζεται; 

Advertisements

7 thoughts on “Η τέχνη ως άφεση, κοιτάζοντας μέσα στον μανδύα της μυθοπλασίας.

  1. Όπως είπα και παραπάνω είναι πολλά τα ερωτήματα που τίθενται ταυτόχρονα και δεν έχω απαντήσεις για όλα! Βασικά. όμως, ούτε εγώ “σκαλίζω” πολύ τους βίους των συγγραφέων (μερικοί είναι αξιέπαινοι, μερικοί καθόλου). Άλλωστε οι βιογραφίες δεν με συγκινούν ιδιαίτερα. Προσωπικά διαχωρίζω το έργο από τον υπόλοιπο βίο του συγγραφέα (και γενικά του καλλιτέχνη). Το έργο από τη στιγμή που θα δημοσιευτεί αποτελεί μια οντότητα από μόνο του ανεξάρτητη από τον συγγραφέα. Μην ξεχνάς ότι εμείς μπορεί να καταλάβουμε κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που είχε στο μυαλό του ο συγγραφέας ή ο ποιητής και, όπως έχουμε όλοι διαπιστώσει, ακόμα και οι αναγνώστες μεταξύ μας δε συμφωνούμε πάντα στο πως εκλάβαμε ένα έργο. Βέβαια και εδώ υπάρχουν εξαιρέσεις. Εγώ προσωπικά επηρεάζομαι (συνήθως αρνητικά) από αυτούς που κάνουν το έργο τους lifestyle, δηλαδή που οι ίδιοι συνδέουν το έργο τους με το βίο τους. Έτσι, σε αυτό το σημείο συμφωνούμε και εγώ θα πρότεινα να μην επηρεάζεσαι ούτε σε αυτή την περίπτωση (ειδικά αν δεν έχεις κάποιο πραγματικό γεγονός να σε απασχολεί).

    Το άλλο ερώτημα που θέτεις και για μένα είναι πιο ενδιαφέρον έχει να κάνει με εσένα (με τον αναγνώστη γενικότερα). Προβληματίζεσαι αν είναι ηθικά σωστό που σου άρεσε. Θα απαντήσω, χωρίς περιστροφές, ναι! Κατ’ αρχάς το “ηθικά σωστό” είναι σχετικό. Αλλά δεν θα σταθώ εκεί. Το ότι σου αρέσει (και εμένα πολύ μου άρεσε) δεν σημαίνει ότι θα κάνεις και εσύ πράξη αυτά που λέει. Όπως το να διαβάζω συνταγές για γλυκά κάνει τα σάλια μου να τρέχουν αλλά τις θερμίδες θα τις πάρω μόνο αν φτιάξω το γλυκό και το φάω, έτσι και το να αισθάνομαι ηδονή (μην κρυβόμαστε, περί αυτού πρόκειται) διαβάζοντας ένα ερωτικό ποίημα και μάλιστα με τόσο όμορφη γλώσσα και τρόπο δοσμένο δεν με κάνει παιδεραστή (αλλιώς πάμε σε αστυνομία σκέψης κλπ κλπ). Αν αντί για δώδεκα έλεγε πχ είκοσι θα είχες το πρόβλημα που έχεις τώρα; Ενδεχομένως όχι αλλά θα αφαιρούσε κατά τη γνώμη μου κάτι. Η επιλογή της ηλικίας αυτής (που είναι στο μεταίχμιο παιδιού και γυναίκας), όμως, οδήγησε σε αυτή την όμορφη συζήτηση και στις σκέψεις μας αυτές. Μήπως αυτό (η πρόκληση, η συζήτηση) είναι μέσα στους σκοπούς του ποιήματος; Ο ερωτισμός και οι εκφράσεις του ήταν τότε αλλά και παραμένουν ακόμα και σήμερα θέμα άβολο για πολλούς, που αποφεύγουν ακόμα και με τον εαυτό τους να το “συζητήσουν”. Μήπως έτσι αναγκαζόμαστε να δούμε στον καθρέφτη και να αναρωτηθούμε για μια πτυχή μας, που προσποιούμαστε, συνήθως μέσα από τις κοινωνικές συμβάσεις, ότι δεν υπάρχει;

    Να κλείσω με ένα αντίστροφο κατά κάποιο τρόπο ερώτημα. Αν αντί για ερωτικό ποίημα έγραφε για βασανισμούς και σφαγές ανηλίκων θα είχες ενδοιασμούς να πεις ότι είναι αριστούργημα που στηλιτεύει κλπ κλπ; Αυτό είναι ένα γενικότερο θέμα, ότι τείνουμε να συμπάσχουμε με το θλιβερό και δυσάρεστο αλλά να απαξιώνουμε το ευχάριστο και το χαρούμενο λες και δεν το αξίζουμε λες και θα επέλθει η τιμωρία.

    Εννοείται ότι απευθύνομαι σε σένα χάριν του διαλόγου αλλά δεν γράφω προσωπικά σε σένα, σε όλους μας απευθύνομαι!

    Liked by 1 person

    1. Καλημέρα!

      Πρέπει να συγχαρώ τον τρόπο με τον οποίο διατυπωσες τις σκέψεις σου, είναι πολύ καλό γραμμένος και κατανοητός.

      Θα πρέπει να πω πως όντως η ηθική δεν ειναι ένα πράγμα για όλους, παρόλα αυτά πιστεύω πως κάποια πράγματα θα έπρεπε να είναι επί μόνιμου βάσεως στην λίστα με των ‘ανηθικων’ πράξεων.

      Σίγουρα το να σου αρέσει κάτι που διαβάζεις δεν σημαίνει ότι το θεωρείς σωστό ή ότι πέρνεις και συ μέρος σε αυτό, παρόλα αυτά νομίζω ότι κάτι μπορεί να το απορρίψεις γιατί δεν συμφωνείς ηθικά μαζί του. Εκτός από αυτό υπάρχει και το γεγονός ότι σου ξυπνάει μέσα σου κάποιες σκέψεις που είναι ‘αποκρυφες’ και σε κάνουν να νιώθεις πως πας κόντρα στα πιστεύω σου.

      Πρέπει να πω πως είμαι στην δουλειά και το μυαλό μου δεν δουλεύει σωστά. Ελπίζω η απαντηση μου αν και κουτσουρεμενη βγάζει νόημα!

      Liked by 1 person

      1. Μια χαρά βγάζει νόημα! Προφανώς ο καθένας μπορεί να απορρίψει ό,τι διαφωνεί. Και θίγεις και ένα άλλο μεγάλο ζήτημα, αυτό της αυτο-λογοκρισίας. Μπορείς να απορρίψεις τις ίδιες σου τις σκέψεις;
        Αλλά είμαι και εγώ στη δουλειά και δεν μπορώ να επεκταθώ περισσότερο.

        Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s